جهان با سرعت سرسامآوری به سمت عصر امنیت هوشمند در حرکت است؛ دورانی که هوش مصنوعی و اینترنت اشیا زیرساختهای حفاظتی را متحول کردهاند. در حالی که در بسیاری از کشورها، سامانههای پیشرفته نظارتی مانند سامانه سپتام به ابزاری کلیدی برای مقابله با جرایم تبدیل شدهاند، ایران با چالشی فراتر از محدودیتهای فنی دست و پنجه نرم میکند: مانع فرهنگی «کارشناسبودن همگانی». این خردهفرهنگ، سدی جدی در مسیر پذیرش فناوریهای نوین و دستیابی به یک امنیت عمومی هوشمند و پایدار در کشور است.
تحول جهانی در امنیت هوشمند: ضرورت همگامی ایران با فناوریهای نوین
توسعه بیوقفه هوش مصنوعی (AI) و اینترنت اشیا (IoT)، شیوه زندگی، کار و البته امنیت را در سراسر جهان دگرگون کرده است. از شهرهای هوشمند که با دوربینهای متصل و حسگرهای پیشرفته محیط را پایش میکنند تا سامانههای تحلیل داده که الگوهای بزهکاری را پیشبینی میکنند، امنیت هوشمند دیگر یک مفهوم آیندهنگرانه نیست، بلکه واقعیتی ملموس است. بزهکاران نیز با بهرهگیری از همین فناوریها، روشهای ارتکاب جرم را پیچیدهتر کردهاند. در چنین فضایی، تلاش برای مقابله با جرایم سازمانیافته و نوین با ابزارهای سنتی، نه تنها ناکارآمد، بلکه دور از منطق به نظر میرسد. ایران نیز برای حفظ و ارتقای امنیت هوشمند شهروندان خود، چارهای جز همگام شدن با این جریان جهانی ندارد.
سامانه سپتام: زیرساختی حیاتی برای امنیت هوشمند شهری
در راستای حرکت به سوی امنیت هوشمند، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران تلاشهایی را برای بهکارگیری فناوریهای نوین در دستور کار قرار داده است. سامانه سپتام (سامانه پایش تصویری اماکن) یکی از مهمترین این ابتکارات محسوب میشود. این سامانه با هدف استانداردسازی و هوشمندسازی نظارت تصویری در اماکن عمومی و خصوصی طراحی شده است. سامانه سپتام میتواند از طریق یکپارچهسازی دوربینها، ارتقای کیفیت نظارت، ایجاد چارچوب قانونی مشخص و افزایش قابلیت استناد دادههای تصویری، به عنوان یک زیرساخت حیاتی برای تحقق امنیت هوشمند در شهرها عمل کند. این سامانه پتانسیل بالایی برای تحلیل خودکار رویدادها، شناسایی موارد مشکوک و کمک به واکنش سریعتر نیروهای امنیتی دارد.
خردهفرهنگ "همه کارشناسند" و چالشهای آن برای پذیرش سامانه سپتام
با وجود نیاز مبرم به فناوریهای نوین امنیتی و وجود طرحهایی مانند سامانه سپتام، یکی از بزرگترین موانع در ایران، نه در کمبود تکنولوژی، بلکه در یک معضل فرهنگی ریشه دارد: خردهفرهنگ «کارشناسبودن همگانی». این پدیده، که در آن هر فردی بدون داشتن دانش تخصصی کافی در مورد هر موضوعی اظهار نظر میکند، نتایج زیانباری بر جای میگذارد:
کاهش اعتماد عمومی به متخصصان و نهادهای رسمی: وقتی نظرات غیرکارشناسی وزن زیادی پیدا میکنند، دشوار است که مردم به تصمیمات مبتنی بر علم و تخصص اعتماد کنند.
ایجاد مقاومت و مخالفت با نوآوریها: فناوریهای جدید، به ویژه در حوزه امنیت هوشمند، اغلب با هراس از ناشناختهها و اطلاعات نادرست مواجه میشوند که توسط همین «کارشناسان همگانی» تشدید میگردد.
این رویکرد، بستر مناسبی را برای مخالفان امنیت هوشمند فراهم میآورد تا با نشر اطلاعات نادرست یا تفسیرهای غلط، روند پذیرش و توسعه سامانههایی مانند سپتام را مختل و ساختار نظارتی را تضعیف کنند.
سه رکن کلیدی برای موفقیت امنیت هوشمند با سپتام
حرکت به سمت امنیت هوشمند نه تنها یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای ایران است. موفقیت کامل و پایدار سامانههایی مانند سپتام و تحقق کامل امنیت هوشمند نیازمند همافزایی سه رکن اساسی است:
فناوری استاندارد و پیشرفته: بهرهگیری از تجهیزات مدرن و بهروز و نرمافزارهای هوشمند که قابلیت تحلیل دقیق و سریع دادهها را داشته باشند.
مدیریت حرفهای و متخصص: وجود کادر اجرایی آموزشدیده و متخصص که قادر به نصب، نگهداری و تحلیل دادههای حاصل از سامانههای امنیت هوشمند باشند.
پذیرش اجتماعی فراگیر: جلب اعتماد و همکاری مردم از طریق شفافیت، اطلاعرسانی صحیح درباره مزایا و حفظ حریم خصوصی، و غلبه بر مقاومتهای فرهنگی.
تنها با قرار گرفتن این سه رکن در کنار یکدیگر است که میتوان انتظار داشت امنیت هوشمند از یک شعار به یک واقعیت ملموس و سودمند در زندگی روزمره شهروندان ایرانی تبدیل شود و سامانه سپتام نیز به ابزاری کارآمد در این راستا بدل گردد.
مطالب مرتبط
- دولت هند فعالسازی دائمی GPS در گوشیهای هوشمند را اجباری میکند؛ حریم خصوصی کاربران در معرض تهدید جدی قرار میگیرد
- پژوهش آنتروپیک فاش کرد: هوش مصنوعی با «هک پاداش» به فریبکاری روی میآورد
- آپاچی به کاربران خود درباره یک آسیبپذیری بحرانی ۱۰.۰ در ابزار تیکا هشدار میدهد
- تأییدیه مجدد افتا برای پارسآوان: آنتیویروس eScan امنیت سایبری سازمانها را متحول میکند
