تازهترین گزارش آژانس امنیت سایبری اتحادیه اروپا (ENISA) برای سال ۲۰۲۵، چشماندازی نگرانکننده از افزایش پیچیدگی و هدفمندی حملات سایبری ترسیم کرده است. این گزارش هشدار میدهد که زیرساختهای حیاتی اروپا، از جمله شبکههای انرژی، سیستمهای مالی و بخش سلامت، بیش از هر زمان دیگری در معرض تهدیدات پیشرفتهای قرار گرفتهاند که از باجافزارهای تکاملیافته تا سوءاستفاده از هوش مصنوعی و حملات زنجیره تامین را در بر میگیرد.
افزایش پیچیدگی تهدیدات سایبری اروپا: نگاهی به گزارش ENISA 2025
آژانس ENISA، به عنوان نهاد اصلی اتحادیه اروپا در حوزه امنیت سایبری، سالانه گزارشی جامع با عنوان "چشمانداز تهدیدات" منتشر میکند که نقش حیاتی در شکلدهی به سیاستها و استراتژیهای دفاعی این اتحادیه دارد. گزارش سال ۲۰۲۵، که بر پایه ماهها رصد دقیق، تحلیل دادهها و همکاری با نهادهای دولتی و مراکز عملیات امنیتی (SOCs) تدوین شده، نه تنها به عنوان یک سند فنی، بلکه ابزاری راهبردی برای سیاستگذاران، کسبوکارها و متخصصان امنیتی اروپا عمل میکند. هدف اصلی این گزارش، افزایش آگاهی و ظرفیتسازی برای مقابله با چالشهای سایبری آینده و تقویت تابآوری دیجیتال در سراسر قاره سبز است.
بازیگران اصلی و انگیزههای نوین در حملات سایبری
گزارش ENISA، بازیگران تهدید را به چهار دسته اصلی تقسیم میکند که هر یک انگیزهها و روشهای حمله متفاوتی دارند:
تهدیدات دولتی (State-Sponsored Actors): این گروهها با حمایت دولتها و اهداف ژئوپلیتیک، جاسوسی و ایجاد اختلال در زیرساختهای حیاتی اروپا، به ویژه در بخشهای انرژی و ارتباطات، به فعالیت میپردازند. انگیزه اصلی آنها اغلب فراتر از منافع مالی است و شامل کسب برتری اطلاعاتی یا اعمال نفوذ استراتژیک میشود.
مجرمان سایبری (Cyber Criminals): همچنان فعالترین و متنوعترین بازیگر عرصه تهدیدات سایبری به شمار میروند. انگیزه غالب آنها کسب منافع مالی است که از طریق باجافزارها، فیشینگ پیشرفته، سرقت اطلاعات و بدافزارهای بانکی دنبال میشود. این گروه به طور مداوم در حال تطبیق ابزارها و روشهای خود با محیطهای جدید هستند.
هکتیویستها (Hacktivists): با انگیزههای سیاسی، اجتماعی یا ایدئولوژیک، اقدام به حملات انکار سرویس توزیع شده (DDoS) یا نفوذ برای افشای اطلاعات حساس میکنند تا پیام خود را منتقل کرده یا به نهادهای هدف آسیب برسانند.
تهدیدات داخلی (Insiders): این دسته شامل کارکنان فعلی یا سابق یک سازمان میشود که چه عمدی و با سوءنیت، و چه سهوی و از روی غفلت، به دادهها یا سیستمها آسیب میرسانند یا آنها را افشا میکنند. مدیریت این تهدیدات نیازمند ترکیبی از سیاستهای امنیتی سختگیرانه و فرهنگسازی است.
زنجیره تامین و هوش مصنوعی: ابزارهای نوین حملات علیه زیرساختهای حیاتی اروپا
گزارش ۲۰۲۵ ENISA بر روی روندهای اصلی حملات سایبری تمرکز کرده که در سال جاری بیشترین تأثیر را بر امنیت اروپا خواهند گذاشت. در حالی که برخی تهدیدات سنتی همچنان قدرتمند باقی ماندهاند، ظهور فناوریهای نوین نیز مسیرهای جدیدی برای مهاجمان گشوده است:
حملات زنجیره تامین (Supply-Chain Attacks): این حملات به عنوان یکی از غالبترین و خطرناکترین روندهای اخیر شناخته میشوند. مهاجمان با بهرهبرداری از آسیبپذیریهای موجود در نرمافزارها، سختافزارها یا خدمات ارائهدهندگان شخص ثالث، به سازمانهای پاییندست نفوذ کرده و هدف اصلی خود را مورد حمله قرار میدهند. وابستگی فزاینده سازمانها به اکوسیستمهای پیچیده از شرکا و فروشندگان، مدیریت ریسک در این حوزه را به چالشی بزرگ تبدیل کرده است.
باجافزارها (Ransomware): همچنان تهدید شماره یک باقی ماندهاند، اما مدلهای حمله آنها به شکل چشمگیری تکامل یافته است. مدلهایی نظیر باجگیری سهگانه (Triple Extortion) که شامل رمزگذاری دادهها، سرقت و افشای آنها، و همچنین حملات انکار سرویس توزیعشده (DDoS) میشود، رایجتر شدهاند.
سوءاستفاده از هوش مصنوعی و یادگیری ماشین (AI/ML Misuse): مهاجمان به طور فزایندهای از قدرت هوش مصنوعی برای خودکارسازی فرآیندهای حمله استفاده میکنند. این امر شامل شناسایی سریعتر آسیبپذیریها، تولید بدافزارهای بسیار پیچیده و فرار از سیستمهای دفاعی، و افزایش دقت حملات فیشینگ از طریق تولید محتوای متقاعدکننده و حتی دیپفیک (Deepfake) برای فریب قربانیان میشود.
سایر روندهای مهم شناساییشده در گزارش ENISA شامل افزایش تهدیدات متوجه دادهها (با تمرکز بر سرقت و افشا)، آسیبپذیریهای پیکربندی نادرست در سرویسهای ابری و بهرهبرداری از آسیبپذیریهای روز صفر (Zero-Day Vulnerabilities) است.
چالشهای پیش روی زیرساختهای حیاتی اروپا
گزارش ENISA بر اهمیت امنیت سایبری در بخشهای زیرساختهای حیاتی (Critical Infrastructures – CI) تأکید ویژهای دارد. بخشهایی مانند انرژی، مالی، بهداشت و درمان، حملونقل و ارتباطات، به دلیل وابستگی شدید به سیستمهای دیجیتال و سیستمهای کنترل صنعتی (ICS)، اهداف جذابی برای حملات سایبری به شمار میروند. اختلال در هر یک از این حوزهها میتواند پیامدهای فاجعهبار ملی و حتی فراملی در پی داشته باشد، که شامل توقف خدمات اساسی، خسارات اقتصادی گسترده، و از بین بردن اعتماد عمومی میشود. حملات به زیرساختهای حیاتی غالباً توسط بازیگران دولتی یا گروههای با انگیزه سیاسی انجام میشود که هدف نهایی آنها، ایجاد اختلال در ثبات و عملکرد جامعه است.
گامهای آینده برای تقویت امنیت سایبری اروپا
"چشمانداز تهدیدات ENISA در سال ۲۰۲۵" نه تنها رویدادهای گذشته را بازگو میکند، بلکه به مثابه یک فراخوان برای اقدام است. این گزارش با ارائه دیدگاهی عینی، مبتنی بر داده و بهموقع در مورد تهدیدات سایبری، امکان برنامهریزی استراتژیک و تخصیص مؤثر منابع را فراهم میآورد. این سند، با تسهیل تبادل دانش، نهادهای اروپایی و شرکای آنها را قادر میسازد تا در جهت تقویت اعتماد در اقتصاد متصل، افزایش تابآوری و در نهایت، حفظ امنیت دیجیتالی شهروندان و جامعه اروپا، همکاری کنند. آژانس ENISA متعهد است با استفاده از این تحلیلها، اروپا را برای مقابله با چالشهای سایبری فردا آماده سازد و اولین گام حیاتی در این مسیر، کسب آگاهی جامع از این تهدیدات و درک ماهیت بازیگران آن است. علاقهمندان به کسب اطلاعات تحلیلی عمیقتر و توصیههای اختصاصی میتوانند به فایل پیوست گزارش اصلی مراجعه کنند.
مطالب مرتبط
- مایکروسافت مشکل ناپدید شدن گزینه رمز عبور در ویندوز ۱۱ را بررسی میکند
- باتنت ShadowV2 با بهرهبرداری از اختلال گسترده AWS آمازون به ۲۸ کشور جهان حمله سایبری کرد
- تهدید سایبری تازه؛ امنیت آیفون و مک با آلودگی اپل پادکست زیر سوال رفت
- گروه هکری Bloody Wolf با ترفندهای ارزانقیمت، نفوذ خود را در نهادهای دولتی آسیای مرکزی گسترش میدهد
